Iedereen laakt de Alken-truc - gemeentepersoneel vast benoemen net voor het pensioen - maar niemand doet er wat aan.
De federale minister van Pensioenen, Marie Arena (PS), laat weten dat de truc die de gemeente Alken gebruikt - tijdelijk personeel vast benoemen vlak voor de pensionering zodat het, zonder dat het de gemeente iets kost, toch een vast-benoemdenpensioen krijgt (DS 31 juli) - laakbaar is; maar ze voegt er meteen aan toe dat zij niet kan optreden hiertegen. De gemeenten moeten dat onderling oplossen, eventueel via de instellingen, zegt ze. Ze wil wel snel werk maken van tweedepijlerpensioenen voor het tijdelijke overheidspersoneel.
En dat is grosso modo wat iedereen die een stem heeft in dit dossier, zegt: het is fout maar ík kan het niet verbieden
De sociale zekerheidsinstellingen PDOS en RSZPPO zeggen dat zij geen middelen hebben om op te treden, de vakbonden zeggen dat de minister moet optreden en de gemeenten zeggen dat ook.
Het aanvullend pensioen voor tijdelijke overheidspersoneelsleden staat nu wel plots hoog op de agenda. Alle gesprekspartners aanvaarden dit nu als prioriteit en zeggen dat het niet aanvaardbaar is dat de tijdelijke personeelsleden van overheden - en in gemeenten gaat dat om 60 procent van het personeel - nauwelijks de helft krijgen van het pensioen dat de collega's krijgen die hetzelfde werk doen maar vast benoemd te zijn. De oplossing is de uitbouw van een aanvullend pensioen dat dit verschil min of meer wegwerkt. De ambtenarenvakbonden beklemtonen daarnaast dat er hoe dan ook veel te weinig vaste benoemingen gebeuren. De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten apprecieert wel dat Alken de zaak op de agenda zette, maar de truc is natuurlijk niet veralgemeenbaar. Ze denkt dat zij de spil kan zijn bij de uitbouw van het aanvullend pensioen. De RSZPPO is ook kandidaat om dit te doen. Wij kunnen de privésector inschakelen voor de beleggingen, luidt het.
De reacties
De vakbonden
Luc Haemelinck van de christelijke vakbond ACV-OD: ‘Een gemeente mag dat niet doen. Dit is oneigenlijk gebruik van de regelgeving. De minister zou de regelgeving moeten aanpassen zodat dit verboden is en onmogelijk is.’
‘Zolang Alken dit alleen doet, misbruikt het van de solidariteit van andere gemeenten; maar als ze dit allemaal gaan doen, ondergraven ze hun eigen stelsel en gaan ze er allemaal dik voor betalen. Dan stijgen immers de bijdragen voor hun pensioenkas.’
‘De maatregel die we echt moeten nemen, is de uitbouw van een aanvullend pensioen voor de tijdelijke personeelsleden, zodat dit onrechtvaardig pensioenverschil weggewerkt of sterk verminderd wordt. Wij vechten daar al lang voor. Bij anderen is die weerstand eindelijk verdwenen, hopen we. In vorige regeerperiode is dit nog geblokkeerd geweest.’
‘Maar er is meer aan de hand. Er loopt veel mis in het personeelsbeleid van openbare diensten. Het feit dat gemeenten en andere overheden haast geen mensen nog een vaste benoeming geven, klopt niet.
Het naast elkaar bestaan van – in kostprijs erg verschillende – statuten voor het personeel, vertekent de zaak. De complexe regels voor de bijdragebetaling moeten vereenvoudigd worden. De overheid moedigt zelf het aanwerven aan van gesubsidieerde contractuelen voor wie de gemeenten helemaal geen sociale bijdragen voor het pensioen moeten betalen. Er is daar nog veel werk’, zucht Luc Haemelinck.
Het een en ander heeft ook te maken met de staatshervorming: het stelsel van de gesubsidieerde contractuelen werkt met federaal geld dat gegeven wordt aan de deelstaten, merkt hij op.
Karel Stessens van de socialistische ACOD zegt dat zijn vakbond nu ook gewonnen is voor de uitbouw van een aanvullend pensioen voor tijdelijke ambtenaren. ‘In de vorige regeerperiode waren we tegen het voorstel dat toen circuleerde omdat het niet genoeg garanties bood. Die zijn er nu wel. Er zijn gesprekken geweest. De minister kan nu een behoorlijk voorstel op de tafel leggen.’
‘Er moet onder meer duidelijk zijn dat wie als tijdelijke een aanvullend pensioen heeft opgebouwd, dit moet inbrengen in de regeling ambtenarenpensioen als hij overgaat naar de status van vast benoemde. Een dubbel pensioen, dat kan niet.’
Hij zegt ook ‘dat men niet schijnheilig moet doen over de truc van Alken. Die bestond al lang en iedereen wist dat maar zweeg erover. De truc werd misschien niet massaal toegepast maar wel op veel plaatsen, en selectief. Selectief voor wie?’, vraagt hij zich af.
Hij vindt dat overheden veel meer vastbenoemden zouden moeten in dienst hebben. ‘Burgers hebben daar belang bij. Een vastbenoemde kan neen zeggen tegen zijn politiek overheid. Tijdelijke personeelsleden die meteen aan de deur kunnen gezet worden als ze niet naar de grillen van de politiek luisteren, niet.
Vastbenoemde belastingambtenaren weten dat het hun job is niet alleen correct de belastingen te innen, maar ook de mensen te helpen. Een tijdelijke kan onder druk gezet worden om dat laatste niet te doen.’
‘Trouwens, dat is niet duur. Het universitair ziekenhuis van Gent heeft zopas beslist opnieuw alle personeelsleden vast te benoemen. Omdat dit nu eenmaal een beter systeem is en niet duurder is. De media kappen altijd maar op de vast benoemden, maar dat zijn vooroordelen; er zijn misschien enkele misbruiken hier en daar, maar in 95 procent van de gevallen is de burger beter gediend door vast benoemden.’
De Sociale Zekerheidsdienst van de gemeenten
Jan Gysen, de topman van de sociale zekerheidsdienst van de gemeenten (RSZPPO) is van mening dat heel de financiering van de ambtenarenpensioenen moet worden herzien.
‘De gemeenten kennen nog de beste financieringsvorm. Zij zijn zelf verantwoordelijk. Zij betalen zelf voor hun eigen pensioenen aan hun eigen pensioenkas, de RSZPPO. Als er één gemeente zo’n truc toepast zoals in Alken, maakt die misbruik van de onderlinge solidariteit. '
'Als ze die truc allemaal toepassen, betalen ze allemaal want dan gaan hun bijdragen omhoog. Dat remt misbruiken af. Maar dat laatste is niet het geval voor alle andere overheden. Die zijn niet verantwoordelijk voor de pensioengevolgen van hun personeelsbeleid.'
'De gewesten, de gemeenschappen en ook hun onderwijsstelsels, de federale ministeries en parastatalen, ze nemen allemaal personeel aan, bepalen de hoogte van hun loon, maar als die mensen op pensioen gaan, moet de federale overheid die daarover niets te zeggen had, de rekening betalen.'
'Dat is niet correct. Dat is geen responsabilisering. Wie een personeelsbeleid voert, moet ook verantwoordelijk zijn voor de pensioengevolgen ervan. Ministeries, gewesten, gemeenschappen zouden ook pensioenbijdragen moeten betalen voor hun personeel.’
‘Eens dat ingevoerd is, is het ook mogelijk klare regels uit te vaardigen en trucs als die van Alken, te verbieden of financieel te bestraffen. De spelregels zijn nu niet scherp genoeg. Tegen dit soort trucs kunnen wij niet optreden nu.’
‘Voor de tijdelijke ambtenaren moét er een aanvullende pensioenregeling komen. De zou best ingebouwd worden in de RSZPPO.’
De privévennootschappen Dexia en Ethias schuimen die markt af op dit ogenblik. ‘Dat is juist. We hoeven geen concurrenten te zijn. De RSZPPO is het best geplaatst om de inning te doen van de bijdragen voor een solidair stelsel van te kapitaliseren aanvullend pensioen. Maar wij zijn bijvoorbeeld niet goed geplaatst om dat geld dan te beleggen. Dat kunnen we uitbesteden aan privé-partners als Ethias en Dexia. Als ze de beste voorwaarden van de markt bieden, uiteraard.’
