Swiss Life Belgium NV, leider in Europa op het vlak van pensioen- en levensverzekeringen, en de Katholieke Universiteit Leuven (K.U. Leuven) kondigden op 2 oktober de “Swiss Life Leerstoel Pensioenbeleid” aan, hun samenwerking rond de pensioenproblematiek in België. Het doel van deze leerstoel is om het pensioenbeleid in kaart te brengen, concrete beleidsvoorstellen uit te werken en de gang van het onderzoek te versnellen. Pensioenopbouw en pensioenbeheer zijn van cruciaal belang voor ons land gezien de toenemende vergrijzing van de bevolking. Om het pensioenonderzoek een duw in de rug te geven, sponsort Swiss Life het fundamenteel onderzoek aan de K.U.Leuven onder de vorm van de Swiss Life Leerstoel ‘Pensioenbeleid’. Titularis van de leerstoel is Prof. dr. Jos Berghman, gewoon hoogleraar Sociaal Beleid aan het Centrum voor Sociologisch Onderzoek (CeSO), Faculteit Sociale Wetenschappen
De Belgische bevolking heeft heel concrete en steeds grotere behoeftes rond zijn pensioen. Om deze noden goed te begrijpen en er de gepaste oplossingen voor te vinden, dient zowel de overheid als de betrokken partners uit de pensioensector over de juiste informatie, zowel sociologisch als financieel, te beschikken.
Het Marcus-effect in de tweede pensioenpijler
Naar aanleiding van de inhuldiging van de leerstoel worden enkele resultaten voorgesteld uit eerder onderzoek door het team van Prof. Berghman. Deze werpen een nieuw licht op bestaande ongelijkheden in het pensioenbeleid. Door de ontsluiting van het Pensioenkadaster is het immers voor het eerst mogelijk om naast de eerste pensioenpijler ook de tweede pensioenpijler in kaart te brengen. Uit de voorgestelde analyses blijken twee frappante onderzoeksresultaten.
Vooreerst is er de zwaar ongelijke verdeling van de eerstepijlerpensioenen. Bij de rustgepensioneerde werknemers bedragen de laagste 20 procent van de pensioenen gemiddeld maar 106 euro per maand; de hoogste 20 procent gemiddeld 1.590 euro per maand. We weten dat deze uitkeringen de laatste decennia zijn uitgehold, omdat ze de welvaartsevolutie onvoldoende volgen. De tweedepijlerpensioenen zouden dit tekort dus kunnen compenseren door het wettelijk pensioen aan te vullen. Maar wat blijkt? Deze compensatie verloopt zeer ongelijk. Het zijn vooral de gepensioneerden met de hoogste wettelijke pensioenen die toegang hebben tot een aanvullende pensioenverzekering (2e pijlerpensioen). Dit noemt men het Matteüs-effect: “zij die hebben, zullen nog meer verkrijgen en zij die niets hebben, zullen het weinige dat zij menen te bezitten, verliezen” (Matteüs 13, vers 12).
Bovendien ent er zich op deze ongelijke toegang tot de tweede pijler een tweede ongelijke verdeling namelijk van de hoogte van het aanvullend pensioen. Zij met de hoogste eerstepijlerpensioenen trekken ook de hoogste tweedepijlerpensioenen. Men kan dit het Lucas-effect noemen, want ook deze evangelist vernoemt deze wetmatigheid “zij die veel hebben zullen nog meer krijgen” (Lucas 8, vers 18).
Zowel Matteüs als Lucas haalden hun wijsheid bij Marcus (Marcus 4, vers 25). We spreken bijgevolg van het Marcus-effect: een alomtegenwoordige verdelingsongelijkheid in de pensioensector.
Faculteit Sociale Wetenschappen KU Leuven
Onderzoekslijn pensioenbeleid
Swiss Life Leerstoel 'Pensioenbeleid'
