Bart Eeckhout, chef politiek van De Morgen, maakt de politieke tussenstand van de week op. Je kunt de zot houden met putten in de wegen, maar niet met de wettelijke pensioenen. Je kunt de zot houden met de Senaat of het Waalse Parlement, maar niet met het Hof van Cassatie. Heel erg tot zijn eigen verbazing is PS-minister Michel Daerden tegen de grenzen gebotst van de onschendbaarheid die zijn immense populariteit hem heeft opgeleverd. Dat had al veel eerder moeten gebeuren, vindt Eeckhout.
Toen CD&V-senator Pol Van Den Driessche de aanval inzette op een even onzinnig als kansloos wetsvoorstelletje over de scheiding van de kerk en staat, wou hij niet zozeer de politieke toekomst bezwaren van Jean-Jacques De Gucht (Open Vld), één van de ondertekenaars van het voorstel. Hij mikte, met een familiale carambole, hoger, op vader Karel (en het lukte, want De Gucht senior reageerde).
Je ziet het wel vaker, ook de koelbloedigste en meest gehaaide politici hebben die ene zwakke plek. Raak aan hun kinderen, en je raakt aan henzelf. Zelfs Luc Van den Bossche (sp.a) verandert van een cynische ex-politicus in een dreigende leeuw als de politieke kwaliteiten van zijn welp Freya in vraag worden gesteld.
Het is, op een bepaalde manier, ook het drama van Michel Daerden. Ook toen dat wellicht allang niet meer nodig was, bleef minister Daerden zorgen voor een zeer vruchtbare stroom van overheidscontracten voor het kluwen revisorenkantoren waarachter telkens weer onder een of andere vorm zijn zoon Frédéric schuil ging. Omdat hij het niet laten kon, omdat "papy" Daerden ook een goede "papa" wou zijn.
Embleem van Waals malgoverno
De vader-minister die de zaakjes van de zoon-revisor soigneert (en onrechtstreeks ook van zichzelf). Dat beeld verklaart de golf van verontwaardiging waarin de populaire Michel Daerden nu plots dreigt te verdrinken. Door zijn juridisch uiterst betwistbaar gedrag van nepotisme en cliëntelisme is Daerden een embleem geworden van het Waalse malgoverno van de voorbije decennia.
Michel Daerden is daarmee vandaag de grootste bondgenoot van de N-VA. Wat maakt het uit dat die partij zelf in de Vlaamse regering ministers zitten heeft die werkelijk niks klaarmaken, zolang Bart De Wever kan volstaan met een vingerwijzing naar die ene politicus, die in werkelijkheid de vernederende karikatuur van de potverterende PS'er nog overtreft?
Met zijn palmares van wangedrag ondergraaft Daerden ook de positie van de ernstige politici die er vandaag wat van proberen te maken in Franstalig België. En zij beseffen dat. Waals minister-president Rudy Demotte (PS) kon niet snel genoeg afstand nemen van de praktijken van zijn partijgenoot. De Franstalige kranten overtroeven elkaar dag na dag met nieuwe revelaties uit het aanzwellende dossier-Daerden. De wind is gedraaid in het zuiden van het land en tot zijn grote verbazing krijgt Michel Daerden hem nu pal op de neus.
Dat had al veel vroeger moeten gebeuren. Dertien - we herhalen: dertien - jaar geleden al werden door Ecolo'ers Jacky Morael en Bernard Wesphael voor het eerst parlementaire vragen gesteld over de curieuze belangenvermenging van vader en zoon Daerden. De getallen variëren van dag tot dag, maar volgens betrouwbare schattingen hebben de diverse revisorenkantoren van de familie tussen de 250 en 300 mandaten in diensten en bedrijven die met de overheid zijn verbonden.
Waarom worden die monstrueuze cijfers nu plots wel uit het schemerduister gelicht? Op 11 september 2009 deed het Hof van Cassatie de twin towers van de familie Daerden instorten met een arrest waarin bevestigd werd dat vijftien contracten voor het kantoor van Frédéric Daerden onwettig zijn. Het Waals Parlement kun je meer dan een decennium bij de neus nemen, het hoogste rechtsorgaan van het land is andere koek. Dat is de juridische reden voor het verval, maar er is ook een politieke. Sinds de zomer van vorig jaar is Ecolo een grote partij én een coalitiepartner in de Waalse regering geworden, met een machtsbasis die vooralsnog stabieler blijkt dan bij zijn eerste regeringspassage nu tien jaar geleden. Het zijn de Franstalige groenen die een veto stelden tegen een terugkeer van Daerden naar de Waalse regering, het zijn zij die de forcing voerden voor een strenger toezicht op de betwiste overheidscontracten van de clan-Daerden.
Di Rupo moet volgen
PS-voorzitter Elio Di Rupo, die tot zijn grote frustratie ziet hoe Javaux en co. zijn linkse vernieuwingsproject onder de voet lopen, kan niet anders dan volgen. Al moest hij daar binnen zijn partij toch enigszins toe aangepord worden. De nieuwe generatie van onthechte socialisten die nu naar de eerste rangen oprukt, heeft nog maar weinig geduld met de strapatsen van de Daerdens. Men denke daarbij behalve aan de ascetische Rudy Demotte ook aan Paul Magnette in de federale regering of aan de Waalse minister Paul Furlan, die zonder veel onderscheid des persoons de tussenschotten sloot tussen de Waalse regering en haar oud-minister Daerden.
De onnatuurlijke band tussen de voorzitter en zijn stemmenkanon heeft vooral te maken met de kracht van het getal. Bij de verkiezingen van juni was Daerden in Luik goed voor 63.000 voorkeurstemmen. Als Di Rupo de slag om Wallonië volgend jaar in zijn voordeel wil beslechten, kan hij de sterke man van Ans goed gebruiken om bloedvijand Didier Reynders in eigen huis de duvel aan te doen. Bovendien heeft Daerden Di Rupo bij interne stormen in de Luikse federatie altijd gesteund, bijgevolg was een beetje wederkerige loyauteit wel op zijn plaats. En dus stuurde Di Rupo Daerden in juni alsnog met een troostprijs naar de federale regering, hoewel hij eigenlijk helemaal geen minister meer had mogen worden. Blijkbaar ontbrak het de federale coalitiepartners evenwel aan de moed die Ecolo wel had om "non" te zeggen tegen de komst van Daerden.
In Luik cirkelen de gieren al langer rond Daerden. Die vergat, zot van glorie door de opeenvolgende persoonlijke stembussuccessen, zijn dekking te verzorgen. De ambitieuze Alain Mathot, de naar de tweede rang verdrongen burgemeester Willy Demeyer, de gefrustreerde vakminister Jean-Claude Marcourt, ... allemaal hebben ze lange rekeningen lopen met hun tot voor kort onaantastbare kopman. Net zoals José Happart destijds oordeelde dat hij bij de PS in Luik geen vrienden nodig had zolang hij kiezers had, isoleerde Daerden zich van zijn partijgenoten om de almacht voor zijn eigen clan op te eisen. Die tijd is definitief voorbij, zo schijnt stilaan ook de man zelf te beseffen. Claimde hij recentelijk nog het lijsttrekkerschap voor 2011 opnieuw voor zichzelf, dan klonk het deze week bescheidener dat hij beschikbaar blijft, "tenminste als men mij nog wil".
Door de deontologische commissie van de partij te vatten trekt Di Rupo nu dus eindelijk zijn handen af van Daerden. Maar hij doet dat wel op een sluwe en dubbelzinnige manier. Het deontologische spoor is perfect geschikt om straks, indien nodig, alle banden met Daerden door te knippen. Maar als Daerden straks alsnog wordt witgewassen door justitie verhindert niets de PS-chef om hem weer te rehabiliteren.
Lachen met de pensioenbescherming
Niettemin is er een ernstige afkoeling opgetreden in de voorheen hartelijke relaties tussen Di Rupo en zijn stemmenkanon uit Luik. Die recente verkilling valt bijna tot op de dag terug te brengen tot zaterdag 9 januari. Op die dag hoopte Di Rupo zijn nieuwjaarssortie te maken met een ongegeneerd links discours over de versoepeling van activering van werkzoekenden in tijden van crisis - inclusief vlammend interview in Le Soir, zoals dat dan gaat. Tot zijn verbijstering moest Di Rupo evenwel vaststellen dat de politieke berichtgeving datzelfde weekend gemonopoliseerd werd door de verontwaardiging over het verbijsterende optreden van Daerden in de Senaat van twee dagen ervoor. Ofschoon de voorzitter zijn minister ook toen nog voor de galerij bleef verdedigen, is dat het moment waarop het ook in het hoofdkwartier van de PS begon te dagen dat de clownerieën van Daerden stilaan de corebusiness van de partij begonnen te verduisteren. Ook in de Maisons du Peuple, waar Daerdens antipolitieke grollen doorgaans fel gesmaakt worden, verstomt het gelach als het over de toekomst van de pensioenen gaat.
Met zijn genante gebazel over een "groenboek" en een "witboek" is Daerden als bevoegd minister nu immers ook nog eens het symbool geworden van het non-beleid van de regering inzake pensioenen en vergrijzing. Regeringsbronnen schatten de tussenkomsten van Daerden in de ministerraad sinds zijn aantreden in juli op "twee à drie". Al zou het oneerlijk zijn om de man de verantwoordelijkheid voor de stilstand volledig in de schoenen te schuiven. De nationale pensioenconferentie werd door Daerdens voorgangster Marie Arena met enige ambitie ingeluid, waarna ze prompt alle interesse voor dit, toegegeven, onhippe thema verloor. Als we de wartaal van Daerden goed gedecodeerd hebben, bestaat er in de regering nu een consensus dat in deze regeerperiode hoegenaamd niets meer zal bougeren op vlak van pensioenbescherming. Dat vinden ze, te oordelen naar hun reactie in de Senaat, ook bij de meerderheidspartijen behoorlijk grappig. Benieuwd of de 20 procent gepensioneerden die vandaag al onder de armoedegrens moeten zien te overleven in deze welvaartstaat daar even hard om kunnen lachen.
