De Belgische pensioenspaarfondsen gaven in 2008 een vijfde van hun waarde prijs. Zelfs de meest defensieve fondsen leden onder de slechte beursprestaties. Dankzij het fiscale voordeel blijft de schade voor spaarders echter beperkt. Experts raden af nu het geld op te vragen of over te schakelen op een defensief fonds.
De pensioenspaarfondsen boekten in 2008 liefst 21 procent verlies. Defensieve fondsen, zoals Dexia Pension Fund Defensive (-10%), hielden beter stand dan dynamische, door hun kleinere blootstelling aan aandelen. De 'historisch' lage koersen vandaag vormen een erg aantrekkelijk instapmoment, 'ook als de beurs de bodem nog niet volledig bereikte'. Zo luidt althans de boodschap bij KBC en Dexia. 'Het is zeker aan te raden een storting te doen dit jaar', klinkt het. De beheerder van het Argenta-fonds, Johan Van Geeteruyen (Petercam), spreekt zelfs van een dieptepunt dat wellicht nooit meer voorkomt.
JONGE pensioenspaarders
De sector ziet de toetredingen dit jaar 'allerminst' stilvallen. Ongeveer 40 procent van de nieuwe contracten bij KBC in 2007, en 50 procent bij Dexia, werd afgesloten door jongeren onder 30 jaar. Het fiscale voordeel van 30 tot 40 procent (afhankelijk van de gemiddelde belastingvoet op het inkomen) zit daar voor iets tussen, het groeiende besef dat het wettelijk pensioen door de vergrijzing onder druk komt ook. Achteraf bekeken was de timing vorig jaar niet echt ideaal om een pensioenspaarfonds aan te schaffen. De beurzen zoeken het ene na het andere dieptepunt op. De nieuwe spaarders krijgen meteen in 2008 een fikse minwaarde door te slikken. Via een korting op de personenbelasting krijgen ze wel minimum 30 procent van het gespaarde bedrag. Dat compenseert op een haar na het verlies van spaarders die eind 2007 instapten in het slechtst presterende pensioenspaarfonds (-31,5%).
Het rendement op een jaar tijd is echter van ondergeschikt belang, beklemtonen experts. Pensioenfondsen zijn bij uitstek langetermijnbeleggingen. 'Eind augustus bedroeg de return van een staal pensioenspaarfondsen nog 7,7 procent sinds hun oprichting', meldt de Belgische vereniging van fondsbeheerders Beama. Over de voorbije tien jaar, met een flinke berenmarkt van 2000-2003 en de kredietcrisis achter de kiezen, rendeerden de pensioenspaarfondsen echter heel wat minder goed: de returns schommelen tussen -0,4 en 2,1 procent per jaar.
Er is voorlopig maar weinig onrust bij de klanten. 'Voor oudere spaarders is er geen enkel probleem', zegt Alex Wolfers van KBC. 'Zelfs na een rampzalig beursjaar als 2008 behouden ze een gemiddeld jaarrendement van 7 procent. En bij jongeren zijn de inlagen vrij bescheiden, zodat de verliezen in absolute termen beperkt zijn.'
defensieve fondsen
De banken ontwikkelden de voorbije jaren nieuwe fondsen op maat van spaarders die de pensioenleeftijd naderen. Die 'defensieve' pensioenspaarfondsen beleggen voornamelijk in vastrentende producten (maximaal 75 procent obligaties). Op dit moment is het echter niet aangewezen de overstap van een dynamisch naar een defensief fonds te maken, of om het geld op te vragen. Hoewel spaarders op hun zestigste 10 procent (16 procent voor stortingen voor 1993) belasting moeten betalen op het gespaarde bedrag, zijn ze niet verplicht het bedrag op te nemen.
'Beleggers incasseren bij een geldopvraging de beurscrash, maar profiteren niet meer ten volle van een eventueel beursherstel', klinkt het bij Dexia. 'Als klanten het geld niet meteen nodig hebben, is het opportuun wijzigingen uit te stellen en geduld te oefenen tot de beurzen herstellen. Een gedeeltelijke opname behoort ook tot de opties.' Gelijkaardige reacties hoorden we bij KBC en Fortis.
Beleggers die hun pensioenpotje toch minder beursgevoelig willen maken, hebben twee opties. Ofwel voor nieuwe stortingen overstappen naar een pensioenverzeke- ring (het geld overzetten gaat niet). Ofwel overstappen naar een defensief fonds, bij veel banken kan dat kosteloos
