Nederlandse pensioenfondsen en vermogensbeheerders hebben de afgelopen jaren hun belangen in fabrikanten van mijnen en clusterbommen versneld afgebouwd. Van het totale belegde vermogen hebben zij 40 procent gescreend op beleggingen in deze omstreden sector.Dat blijkt uit een dinsdag verschenen onderzoek van de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO). ‘Nederlandse institutionele beleggers hebben vorig jaar een grote ommezwaai in gang gezet richting duurzaam beleggen’, aldus VBDO.
Van de 1.100 miljard euro onder beheer wordt 435 miljard euro gescreend op minimaal één uitsluitingscriterium. In 2005 was dit nog maar 47 miljard euro, een groei van ruim 800 procent.
Deze sterke stijging is deels te danken aan de ophef over beleggingen in de wapenindustrie. Pensioenfondsen, zoals ABP en PZW, kwamen vorig jaar in actie na een tv-uitzending van Zembla. In dit programma werd onthuld dat deze en andere pensioenfondsen belegden in fabrikanten van landmijnen en clusterbommen. Dit leidde tot veel kritische vragen van deelnemers van de pensioenfondsen.
‘De supertanker heeft een koersverandering in gang gezet,’ zegt VBDO-onderzoeker Ernst van Weperen. ‘Niet alleen pensioenfondsen, maar ook commerciële vermogensbeheerders hebben meer duurzame criteria op hun beleggingsbeleid toegepast. Daar waren ze al mee bezig, maar de Zembla-uitzending zorgde voor een stroomversnelling.’
De vermogensbeheerders kunnen hun criteria op het terrein van milieu, sociaal beleid en goed ondernemingsbestuur op grofweg drie manieren laten doorklinken in hun beleggingsbeleid. Ze kunnen bedrijven, zoals wapenfabrikanten en tabaksbedrijven, uitsluiten. Ze kunnen ondernemingen aanspreken op hun beleid (engagement). Ten slotte kunnen ze meer beleggen in bedrijven die duurzamer zijn dan de concurrentie (best in classbenadering).
Van de 435 miljard euro werd in 2007 ruim 69 miljard euro belegd met twee of meer duurzame criteria in het achterhoofd. Behalve op wapens wordt hierbij bijvoorbeeld ook gelet op ethische en milieuaspecten. In 2005 werd bij ruim 41 miljard euro belegd vermogen gekeken naar twee of meer criteria.
De groei van het gebruik van duurzame criteria is volgens de VBDO-onderzoekers grotendeels het gevolg van veranderingen bij pensioenfondsen van Zorg en Welzijn, ABP, ING en Robeco. ‘Vermogensbeheerders zien duurzaam beleggen ook als een groeimarkt’, zegt Van Weperen.
De VBDO verwacht dat de verschuiving van belegd vermogen naar duurzame fondsen de komende jaren onverminderd zal doorgaan. Volgens VBDO dwingen de milieuproblemen en de energieschaarste de institutionele beleggers om meer hun verantwoordelijkheid te nemen. ‘De samenleving vraagt dat van ze. Er is geen weg terug,’ aldus Van Weperen.
